For the best experience, open
https://m.navbharatsamay.in
on your mobile browser.

કહાની ભારતના એ ધારાસભ્યની કે જેણે એક જ દિવસમાં ત્રણ વખત પાર્ટી બદલીને પક્ષપલ્ટો કર્યો

03:10 PM Apr 09, 2024 IST | MitalPatel
કહાની ભારતના એ ધારાસભ્યની કે જેણે એક જ દિવસમાં ત્રણ વખત પાર્ટી બદલીને પક્ષપલ્ટો કર્યો
Advertisement

લોકસભા ચૂંટણી 2024 દરમિયાન પક્ષપલટો શબ્દ 2 કારણોસર હેડલાઇન્સમાં છે. પહેલું કારણ છે ભારતીય જનતા પાર્ટીની ટિકિટ વહેંચણી. ADR અનુસાર સત્તાધારી ભાજપે ટર્નકોટને 28 ટકા ટિકિટ આપી છે. તેમાં કોંગ્રેસના નેતાઓનો પ્રભાવ વધુ છે. દેશની સૌથી મોટી પાર્ટીએ 30 મિનિટમાં કોંગ્રેસમાંથી ભાજપમાં આવેલા નવીન જિંદાલને ટિકિટ આપવાની જાહેરાત કરી દીધી. પક્ષપલટા શબ્દની ચર્ચા થવાનું બીજું મોટું કારણ કોંગ્રેસનો ચૂંટણી ઢંઢેરો છે. કોંગ્રેસ પાર્ટીએ વચન આપ્યું છે કે જો 2024માં તેની સરકાર બનશે તો તે પક્ષપલટા અંગે કડક કાયદો બનાવશે.

Advertisement

2014થી અત્યાર સુધીમાં દેશમાં સંસદ અને ધારાસભ્ય સ્તરના લગભગ 1200 નેતાઓએ પક્ષ બદલ્યો છે. એડીઆર અનુસાર, 2014 થી 2021 સુધીમાં, 426 સંસદ સ્તરના નેતાઓ ભાજપમાં જોડાયા છે. ભારતમાં પક્ષપલટોનો ઈતિહાસ લગભગ 60 વર્ષ જૂનો છે. 1967માં હરિયાણાના ધારાસભ્યએ એક જ દિવસમાં ત્રણ વખત પક્ષપલ્ટો કર્યો હતો. આ ધારાસભ્યના વળાંકનો પડઘો લોકસભામાં પણ સંભળાયો હતો.

Advertisement
Advertisement

કોણ હતા ગયા લાલ, જેણે 3 પક્ષો બદલ્યા

ગયાલાલ બે વખત હરિયાણાના ધારાસભ્ય રહી ચૂક્યા છે. તેમણે તેમની રાજકીય કારકિર્દી કોંગ્રેસમાંથી શરૂ કરી હતી. ગયા લાલના પિતા પણ હરિયાણાના કોંગ્રેસના નેતા હતા. ગયા લાલ 1952 થી 1967 સુધી પલવલ નગરપાલિકાના સભ્ય અને ઉપાધ્યક્ષ હતા. 1967માં તેઓ હસનપુર બેઠક પરથી સ્વતંત્ર ઉમેદવાર તરીકે વિધાનસભાની ચૂંટણી લડ્યા હતા. ગયા સામે કોંગ્રેસના એમ સિંહ મેદાનમાં હતા. જનસંઘે માનસિંહને પણ મેદાનમાં ઉતાર્યા હતા. ત્રિકોણીય હરીફાઈના કારણે ગયા લાલ ચૂંટણી જીતવામાં સફળ રહ્યા હતા. ગયા લાલ હસનપુરથી બે વખત ધારાસભ્ય રહી ચૂક્યા છે.

1977માં ગયા લાલે જનતા પાર્ટીની ટિકિટ પર ચૂંટણી લડી હતી અને અપક્ષ છોટે લાલને 17 હજાર મતોથી હરાવ્યા હતા. ગયાલાલે તેમની છેલ્લી ચૂંટણી 1982માં લડી હતી, પરંતુ તેઓ જીતી શક્યા ન હતા. આ પછી તેમણે તેમનો રાજકીય વારસો તેમના પુત્ર ઉદયભાનને આપ્યો. હાલમાં તેમનો વારસો તેમના પુત્ર ચૌધરી ઉદયભાન સંભાળી રહ્યા છે. ચૌધરી ઉદયભાન હરિયાણા કોંગ્રેસના અધ્યક્ષ પણ છે.

હવે હરિયાણાના પક્ષપલટાની કહાની

પંજાબથી અલગ થયા બાદ વર્ષ 1967માં હરિયાણામાં વિધાનસભા ચૂંટણી યોજાઈ હતી. 81 બેઠકો માટે યોજાયેલી આ ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસને 48 બેઠકો મળી હતી. પાર્ટીએ ભાગવત દયાલને મુખ્યમંત્રી બનાવ્યા. કોંગ્રેસના 12 ધારાસભ્યોએ દયાલનો વિરોધ કર્યો અને અલગ જૂથ બનાવવાની જાહેરાત કરી. કોંગ્રેસને લઘુમતીમાં આવતી જોઈને વિપક્ષી દળોએ સંયુક્ત મોરચો બનાવ્યો, જેમાં 16 અપક્ષ ધારાસભ્યો પણ સામેલ થયા. આ ધારાસભ્યોના સમર્થનથી રાવ બિરેન્દ્ર સિંહ હરિયાણાના મુખ્યપ્રધાન બન્યા, પરંતુ પછી મોટો અપસેટ થયો. કોંગ્રેસ હાઈકમાન્ડે સરકારને તોડવા માટે અપક્ષ ધારાસભ્યોનો સંપર્ક શરૂ કર્યો છે.

આ ક્રમમાં પાર્ટીએ હસનપુરના ધારાસભ્ય ગયા લાલનો સંપર્ક કર્યો. ગયા લાલ કોંગ્રેસમાં જોડાવા માટે સંમત થયા અને બપોરે 2 વાગ્યાની આસપાસ તેમણે ચંદીગઢમાં કોંગ્રેસ કાર્યાલયમાં પાર્ટીની સદસ્યતા પણ લીધી. ગયા લાલના ગયા પછી રાવ બિરેન્દ્ર સિંહની સરકાર વિશે ઘણી અટકળો શરૂ થઈ. અહીં રાવે ગયા લાલને મનાવવાનો પ્રયાસ શરૂ કર્યો. મોડી રાત્રે તેને આમાં સફળતા પણ મળી હતી. એ જ દિવસે ગયા લાલ ફરીથી સંયુક્ત મોરચામાં જોડાયા. જ્યારે મુખ્યમંત્રી રાવને ગયા લાલ વિશે પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યો ત્યારે તેમણે કહ્યું કે ગયા રામ જી હવે આયા રામ બની ગયા છે. પાછળથી, તેને સંસદમાં તત્કાલીન કેન્દ્રીય મંત્રી વાયવી ચૌહાણ દ્વારા ટર્નકોટ માટે રૂઢિપ્રયોગ તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. ચૌહાણે કહ્યું કે દેશમાં આયા રામ અને ગયા રામની રમતને રોકવાની જરૂર છે.

પક્ષપલટાની આવી સ્થિતિ કેમ સર્જાઈ?

ગયાલાલને એક જ દિવસમાં ત્રણ વખત પાર્ટી કેમ બદલવી પડી, તેનો ખુલાસો તેમના પુત્ર ચૌધરી ઉદયભાને કર્યો હતો. ઉદયભાનના કહેવા પ્રમાણે, 1967માં મારા પિતા વિધાનસભાની ચૂંટણી લડવા માંગતા હતા, પરંતુ ભગવત દયાલને તેમની ટિકિટ કાપી નાખી. જ્યારે ધારાસભ્યોએ બળવો શરૂ કર્યો ત્યારે તેઓ રાવ બિરેન્દ્ર સિંહના કહેવા પર વિપક્ષી મોરચામાં જોડાયા હતા. ઉદયભાનના જણાવ્યા અનુસાર, બિરેન્દ્ર સિંહની સરકારની રચના પછી કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતાઓએ તેમનો સંપર્ક કર્યો અને તેમને ખાતરી આપી કે ચૌધરી ચંદ્રમ મુખ્ય પ્રધાન બનશે, પરંતુ તેઓ તેમના વચનથી પાછા ફર્યા. ત્યારબાદ તેમના પિતા વિપક્ષી ગઠબંધનમાં જોડાયા.

ઉદયભાન વધુમાં જણાવે છે કે, કોંગ્રેસે 1972 અને 1982માં પણ તેમનો સંપર્ક કર્યો હતો, પરંતુ બુટા સિંહે તેમની ટિકિટ રદ કરાવી હતી.

જાણો દેશના 3 મોટા પક્ષપલટો

  1. હિરાનંદ આર્ય- હરિયાણાના પૂર્વ મંત્રી હિરાનંદ આર્યએ તેમની સમગ્ર રાજકીય કારકિર્દીમાં 7 વખત પક્ષ બદલ્યો છે. આર્યએ આ રમત કોંગ્રેસ, લોકદળ અને જનતા પાર્ટીમાં રહીને રમી હતી. 1967-68માં જ્યારે હરિયાણામાં રાજકીય ઉથલપાથલની ઘટનાઓ બની ત્યારે હિરાનંદ 5 વખત એકબીજા પક્ષે ગયા હતા. આર્યને ચૌધરી દેવીલાલના નજીકના માનવામાં આવતા હતા.
  2. સ્વામી પ્રસાદ મૌર્ય- ઉત્તર પ્રદેશના પૂર્વ મંત્રી સ્વામી પ્રસાદ મૌર્યએ પણ પોતાની રાજકીય કારકિર્દીમાં 5 વખત પક્ષ બદલ્યો છે. મૌર્યએ 1991માં જનતા દળ સાથે પોતાના કરિયરની શરૂઆત કરી હતી. બાદમાં તેઓ માયાવતીની પાર્ટી બહુજન સમાજ પાર્ટીમાં જોડાયા હતા. બસપાનો ગ્રાફ નીચે આવતાં તેઓ ભાજપમાં જોડાયા હતા. 2022ની ચૂંટણી પહેલા સપામાં આવ્યા હતા, પરંતુ 2024 પહેલા અહીંથી નીકળી ગયા હતા.
  3. નરેશ અગ્રવાલ- મુલાયમ સરકારમાં મંત્રી રહી ચૂકેલા નરેશ અગ્રવાલ હાલમાં ભાજપમાં છે. 40 વર્ષની રાજકીય કારકિર્દીમાં અગ્રવાલ 4 પક્ષો સાથે જોડાયા છે. કોંગ્રેસમાંથી રાજકારણમાં પ્રવેશેલા અગ્રવાલે 1997માં ઓલ ઈન્ડિયા ડેમોક્રેટિક કોંગ્રેસની સ્થાપના કરી હતી. બાદમાં મુલાયમ સિંહ યાદવ સાથે જોડાયા અને સપામાં જોડાયા. સપાએ તેમને રાજ્યસભામાં પણ મોકલ્યા, પરંતુ 2018માં તે ભાજપમાં જોડાઈ ગયા.
Advertisement
Author Image

MitalPatel

View all posts

Advertisement