For the best experience, open
https://m.navbharatsamay.in
on your mobile browser.

ફળો પકવવા માટે કાર્બાઈડનો ઉપયોગ કેટલો નુકસાનકારક છે? FSSAIએ આપી ચેતવણી

03:22 PM May 19, 2024 IST | arti
ફળો પકવવા માટે કાર્બાઈડનો ઉપયોગ કેટલો નુકસાનકારક છે  fssaiએ આપી ચેતવણી
Advertisement

ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (FSSAI) એ ફળોના વેપારીઓ અને ફૂડ બિઝનેસ ઓપરેટર્સ (FBOs) ને ફળોને કૃત્રિમ રીતે પકવવા માટે કેલ્શિયમ કાર્બાઈડનો ઉપયોગ કરવાની સલાહ આપી છે, ખાસ કરીને કેરીની સિઝનમાં તેનું કડક પાલન સુનિશ્ચિત કરવા માટે ચેતવણી આપવામાં આવી છે પ્રતિબંધ. FSSAI એ રાજ્યો, કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના ખાદ્ય સુરક્ષા વિભાગોને સતર્ક રહેવા અને ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ, 2006 અને તેના હેઠળ બનાવેલા નિયમો અને નિયમો અનુસાર આવા ગેરકાયદેસર વ્યવહારમાં સામેલ લોકો સામે કડક પગલાં લેવાની સલાહ આપી છે.

Advertisement

કેલ્શિયમ કાર્બાઈડ સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી છે

Advertisement
Advertisement

કેલ્શિયમ કાર્બાઈડ, સામાન્ય રીતે કેરી જેવા ફળોને પકવવા માટે વપરાય છે, એસીટીલીન ગેસ છોડે છે જેમાં આર્સેનિક અને ફોસ્ફરસના હાનિકારક ટ્રેસ હોય છે. આ પદાર્થો, જેને 'મસાલા' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે ગંભીર આરોગ્ય સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે જેમ કે ચક્કર, વારંવાર તરસ લાગવી, સનસનાટી, નબળાઇ, ગળવામાં મુશ્કેલી, ઉલટી અને ચામડીના અલ્સર ઉપરાંત, એસીટીલીન ગેસ તેની સાથે વ્યવહાર કરનારાઓ માટે સમાન જોખમી છે. એવી શક્યતા છે કે કેલ્શિયમ કાર્બાઈડ ફળોના સીધા સંપર્કમાં આવે અને ફળો પર આર્સેનિક અને ફોસ્ફરસના અવશેષો છોડી દે.

સખત પ્રતિબંધિત

આ જોખમોને કારણે, ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ (વેચાણ પર પ્રતિબંધ અને પ્રતિબંધો) રેગ્યુલેશન્સ, 2011 ના નિયમન 2.3.5 હેઠળ ફળોને પકવવા માટે કેલ્શિયમ કાર્બાઈડના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ નિયમન સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે, "કોઈપણ વ્યક્તિ વેચાણના હેતુ માટે વેચાણ અથવા વેચાણ માટે ઓફર કરી શકશે નહીં અથવા વેચાણના હેતુ માટે તેની જગ્યા પર રાખી શકશે નહીં, કોઈપણ વર્ણનના ફળો જેમાં એસિટીલીન ગેસ છે, જેને સામાન્ય રીતે કાર્બાઈડ ગેસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે", તે કૃત્રિમ રીતે ઓળખાય છે ના ઉપયોગ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે."

ઇથિલિન ગેસની મંજૂરી

ફળોને પકવવા માટે પ્રતિબંધિત કેલ્શિયમ કાર્બાઇડના મોટા પાયે ઉપયોગના મુદ્દાને ધ્યાનમાં રાખીને, FSSAI એ ભારતમાં ફળોને પાકવા માટે સલામત વિકલ્પ તરીકે ઇથિલિન ગેસનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપી છે. ઇથિલિન ગેસનો ઉપયોગ પાક, વિવિધતા અને પરિપક્વતાના આધારે 100 પીપીએમ (100 μl/L) સુધીની સાંદ્રતામાં થઈ શકે છે. ઇથિલિન, ફળોમાં કુદરતી રીતે બનતું હોર્મોન, રાસાયણિક અને બાયોકેમિકલ પ્રવૃત્તિઓની શ્રેણી શરૂ કરીને અને નિયંત્રિત કરીને પાકવાની પ્રક્રિયાને નિયંત્રિત કરે છે. પાકેલા ફળોની ઇથિલિન ગેસ સાથેની સારવાર કુદરતી પાકવાની પ્રક્રિયાને વેગ આપે છે જ્યાં સુધી ફળ પોતે જ પૂરતી માત્રામાં ઇથિલિન ઉત્પન્ન કરવાનું શરૂ ન કરે. વધુમાં, કેન્દ્રીય જંતુનાશક બોર્ડ અને નોંધણી સમિતિ (CIB&RC) એ કેરી અને અન્ય ફળોના વહેલા પાકવા માટે Ethephon 39% SL ને મંજૂરી આપી છે.

FSSAI માર્ગદર્શિકા

FSSAI એ એક વ્યાપક માર્ગદર્શન દસ્તાવેજ પ્રકાશિત કર્યો છે. આ દસ્તાવેજ ફૂડ બિઝનેસ ઓપરેટરોને ઇથિલિન ગેસ દ્વારા ફળોને કૃત્રિમ રીતે પાકવાની પ્રક્રિયાને અનુસરવાનું સૂચવે છે. દસ્તાવેજમાં ઇથિલિન ગેસ દ્વારા ફળોને કૃત્રિમ રીતે પકવવાના તમામ પાસાઓને આવરી લેતી સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOP) શામેલ છે, જેમ કે પ્રતિબંધો, ઇથિલિન પકવવાની સિસ્ટમ/ચેમ્બર્સની જરૂરિયાત, હેન્ડલિંગ શરતો, ઇથિલિન ગેસના સ્ત્રોતો, વિવિધમાંથી ઇથિલિન ગેસના ઉપયોગ માટેનો પ્રોટોકોલ. સ્ત્રોતો, સારવાર પછીની કામગીરી, સલામતી માર્ગદર્શિકા વગેરે.

'કડક પગલાં લેવાશે'

જો કેલ્શિયમ કાર્બાઈડના કોઈપણ ઉપયોગની અથવા ફળોને કૃત્રિમ રીતે પકવવા માટે કૃત્રિમ પકવવાના એજન્ટોનો ઉપયોગ કરવાની કોઈ ખોટી પ્રથા ગ્રાહકોના ધ્યાનમાં આવે, તો તે સંબંધિત રાજ્યના ખાદ્ય સુરક્ષા કમિશનરોના ધ્યાન પર લાવવામાં આવશે જેથી આવા લોકો સામે પગલાં લઈ શકાય. સામે

Advertisement
Author Image

Advertisement